Ці ведаеце вы, чаму здаровы сон павінен быць не карацейшым за 7 гадзін, прытым ноччу? Якія хваробы могуць развіцца на фоне хранічных парушэнняў сну? Ці можа бяссонніца быць сімптомам? Чаму сон не ратуе ад пахмелля, затое з'яўляецца адным з базавых правілаў для эфектыўнага пахудзення? А пра ўсё гэта мы пісалі, і не аднойчы.
Хочаце праверыць свае веды? Тады наперад!
Медыцынскі тэст
1. Ці праўда, што людзі, якія спяць ноччу меней за 7 гадзін, раней старэюць і часцей хварэюць?
А. Вось толькі не трэба ўсіх пад адзін грэбень! Мая бабуля працавала даяркай у калгасе, і добра, калі спала гадзін па 5. А дажыла да 98 гадоў. Так што ўсё вельмі індывідуальна.
Б. Сумняваюся. Гэта было б занадта проста.
В. Вядома, праўда! Хранічнае недасыпанне выводзіць арганізм са строю на раз-два.
Правільны адказ: В.
Напэўна, вы хаця б калі-небудзь ды чулі пра такі гармон, як мелатанін. Ён з'яўляецца галоўным рэгулятарам біярытмаў у арганізме чалавека і выпрацоўваецца эпіфізам (эндакрыннай залозай).
Праблема ў тым, што сінтэз мелатаніну адбываецца выключна ў цёмны час сутак. Адпаведна, дэфіцыт начнога сну прыводзіць да зніжэння сінтэзу гармону. Менавіта таму, калі вы не даспалі ноччу, дзённая дрымота не пазбавіць вас ад пачуцця разбітасці і прыгнечанасці.
Хранічнае недасыпанне і недахоп мелатаніну адбіваюцца на рабоце абсалютна ўсіх органаў і сістэмаў:
- Пакутуе эндакрынная сістэма, парушаюцца метабалічныя працэсы: адсюль цукровы дыябет і атлусценне.
- З'яўляюцца праблемы з ціскам: прывітанне, артэрыяльная гіпертэнзія.
- Парушаецца работа СКТ: тут зусім недалёка да гастрыту, язвы ці яшчэ чаго горшага.
- Нервовая сістэма адчувае павышаныя нагрузкі, што можа прывесці да розных расстройстваў, у тым ліку да псіхічных: дэпрэсіі, трывожных расстройстваў, панічных атакаў і нават шызафрэніі.
- Паскараюцца працэсы старэння.
- Зніжаецца імунітэт.
Акрамя таго, пастаянны дэфіцыт сну пагражае жанчынам заўчаснай менапаўзай, мужчынам – эрэктыльнай дысфункцыяй.
Для дарослага чалавека працягласць начнога сну павінна быць не меней за 7 гадзін. Гэта неабходны мінімум: арганізму – для адпачынку, мозгу – для перазагрузкі, мелатаніну – для сінтэзу ў патрэбнай колькасці. Калі вы свядома абмяжоўваеце сябе ў начным сне, гэта роўна таму, што вы ўласнаручна выводзіце са строю свой арганізм.
У гэтым матэрыяле – важкія аргументы ад эксперта. І ў гэтым, дарэчы, таксама.
А. Так, дакладна. Бяссонніца – гэта значыць без сну. Зусім. Ніколькі.
Б. Не адзін сімптом, а два: немагчымасць заснуць альбо кароткі сон з вельмі раннім абуджэннем.
В. Калі б так! Бяссонніца – справа далікатная. У парушэнняў сну прыкметаў столькі ж, колькі і прычынаў – шмат!
Правільны адказ: В.
Уласна кажучы, бяссонніца – гэта сіндром, які характарызуецца не адной прыкметай, а сукупнасцю.
Да іх у роўнай ступені адносяцца:
- Праблемы з засынаннем
- Ранняе абуджэнне
- Павярхоўны і трывожны сон, які не прыносіць адчування адпачынку
- Частыя абуджэнні сярод ночы
- Дрымотнасць удзень, выкліканая дэфіцытам начнога сну, і г.д.
Калі ў вас ёсць хаця б адна з пералічаных прыкметаў, якая не дае вам нармальна высыпацца, значыць, вы пакутуеце ад бяссонніцы. Паспрабаваць справіцца з лёгкімі парушэннямі сну можна і самастойна.
Але калі дрэнны, непаўнавартасны сон ці яго адсутнасць зрабілася невырашальнай праблемай, тады толькі ўрач (для пачатку тэрапеўт).
А. Лагічна, бо хранічнае недасыпанне зніжае імунітэт. Адсюль нізкая супраціўляльнасць арганізма розным інфекцыям, у тым ліку COVID-19.
Б. Слаба верыцца. У нас паўкраіны дрэнна спіць. А на каранавірус хварэюць не з-за гэтага.
В. Не. Інакш у рэкамендацыях па прафілактыцы каранавіруснай інфекцыі даўно з'явіўся б гэты пункт. Але пакуль там толькі нашэнне маскі, мыццё рук і сацыяльнае дыстанцыяванне.
Правільны адказ: А.
Вучоныя правялі даследаванне і высветлілі, што чалавек, які пакутуе ад бяссонніцы, амаль на 90% больш схільны да рызыкі заразіцца SARS-CoV-2, чым той, у каго няма праблемаў са сном.
Дадзеныя, на першы погляд, палохаюць. Але каб захоўваць галаву халоднай, іх трэба правільна інтэрпрэтаваць і разумець. Гэта не значыць, што 9 з 10 чалавек з парушэннямі сну абавязкова захварэюць на COVID-19.
Гэта значыць, што калі ў чалавека першапачаткова была рызыка інфікавання, дапусцім, 0,5%, дык на фоне бяссонніцы (якая, дарэчы, можа быць абумоўленая рознымі саматычнымі захворваннямі і/альбо псіхічнымі расстройствамі) менавіта гэтая рызыка павялічваецца на 90%.
Тым не менш, любыя парушэнні сну – гэта не норма. І трэба звярнуцца да спецыяліста, каб пазбавіцца ад іх, па-за залежнасці ад таго, павышаюць яны рызыку захварэць на каранавірусную інфекцыю ці не. Бо бяссонніца сама па сабе – ужо рызыка для здароўя і працягласці жыцця. Гэта важна разумець.
Больш падрабязна пра даследаванні ўзаемасувязі каранавіруснай інфекцыі і бяссонніцы можна пачытаць у гэтым матэрыяле.
А. Так, бо нездарма пра чалавека, які працверазеў, кажуць: праспаўся.
Б. Сон, вядома, лечыць. Але ў выпадку з пахмеллем ёсць метады лепшыя.
В. Пахмелле? Што гэта? Не ўмееце піць – нават не пачынайце.
Правільны адказ: Б.
Як ні дзіўна, сон – не лепшы спосаб пазбавіцца ад галаўнога болю, моташнасці, млоснасці і ўсіх іншых «цудаў» пахмельнага сіндрому, што накідваюцца на чалавека, які перабраў напярэдадні з алкаголем. Такое таксічнае ўздзеянне этанолу.
Каб хутчэй вывесці таксіны з арганізма і тым самым пазбавіцца ад пахмелля, трэба не спаць. Справа ў тым, што ферменты-антыдоты, якія абясшкоджваюць этанол, актыўна сінтэзуюцца печанню, калі чалавек не спіць. Калі ён спіць, працэсы сінтэзу ферментаў і, адпаведна, іх абясшкоджвальная функцыя таксама запавольваюцца і «засынаюць».
Акрамя таго, нягледзячы на тое, што алкаголь аказвае некаторы снатворны эфект, якасць самога сну ў стане ап'янення – горш няма куды: чалавека часцяком мучаць кашмары, сон часта перапыняецца, арганізм не адпачывае і не «цверазее».
А. Абсалютная праўда. Я ўважліва вас чытаю. Парушэнні сну прыводзяць да парушэння абменных працэсаў і, як следства, схільнасці да лішняй вагі і атлусцення.
Б. Толькі калі разглядаць гэтае сцвярджэнне з таго пункту гледжання, што чалавек з парушэннямі сну «заядае» праблему. А чым яшчэ заняцца бяссоннай ноччу? Адсюль і лішнія кілаграмы.
В. Вы дакладна нічога не блытаеце? Калі чалавек не спіць, ён рухаецца, выдаткоўвае энергію і, па ідэі, павінен худнець, а не папраўляцца.
Правільны адказ: А.
Сапраўды, дэпрывацыя сну – шлях да лішніх кілаграмаў. На фоне дэфіцыту сну не толькі парушаюцца абменныя працэсы, але і змяняецца састаў мікрабіёты кішэчніка. Гэта можа служыць трыгерам для змены тлушчавага і вугляводнага абмену, гарманальных парушэнняў, набору лішняй вагі.
Людзі з нармальным паўнавартасным сном ноччу на парадак меней схільныя да такіх рызыкаў. Здаровы сон нароўні з рацыянальным харчаваннем – адно з базавых правілаў для захавання стройнасці фігуры і падтрымання стабільнай вагі.
Пра тое, якія яшчэ фактары, акрамя сну, аказваюць уплыў на наш метабалізм і стан фігуры, можна даведацца, прачытаўшы гэты матэрыял >>>