Архив постов: Жніўня 2025

Заяц — адзін з самых распаўсюджаных персанажаў у міфалогіі  і фальклоры народаў свету. Вобраз гэтага звера шырока прадстаўлены і ў культуры беларусаў, гэта адзін з вельмі папулярных і супярэчлівых вобразаў беларускай міфалогіі.

У народных уяўленнях заяц паўстае як адмоўным і дэманічным вобразам, так сімвалам плоднасці і вялікай жыццёвай сілы.

Беларуская міфалогія 

Чаму ў зайца сэрца маленькае?

У сучаснай масавай свядомасці вобраз зайца прысутны перадусім як увасабленне баязлівасці і як персанаж народных казак, у якіх ён фігуруе безабароннай істотай. Паказальныя ў гэтых адносінах выразы палахлівы як заяц, дрыжаць як заяц, заячае сэрца, заячая душа, уцякаць як заяц. Беларуская легенда тлумачыць баязлівасць зайца тым, што ў яго занадта маленькае сэрца. Бог выляпіў яму занадта даўгія вушы, а на сэрца не хапіла гліны. Тады Бог адарваў яму хвост, пакінуўшы толькі маленькі адростачак, які потым аброс поўсцю і зрабіў маленькае сэрца. Вось чаму заяц усіх баіцца, а яго ніхто.

Пра капусту і не толькі

Тым не менш, у беларускіх народных уяўленнях зайцу прыпісваюць мужчынскую і эратычную сімволіку, а таксама дэманічныя рысы. На Палессі ў гульнявых песнях да яго звяртаюцца заюхна-бацюхна. А ў беларускай дзіцячай прыпеўцы спяваюць: “Ой ты, баба старая,/ Чаму не йдзеш замуж за зая”. Дзявочая жартаўлівая песня ў Клецкім раёне: “За гарою зайчыкі трубяць, Чаму мяне хлопцы любяць?”

Заяц згадваецца ў казках і прыказках як сімвал урадлівасці. Калі маленькія дзеці пыталіся, адкуль яны ўзяліся, ім адказвалі, што іх прынёс заяц і паклаў у капусту. Па той жа прычыне бясплодным жанчынам раілі есці як мага больш зайчаціны, асабліва самцоў.

На Палессі, калі выпякалі вясельны каравай, яго ўпрыгожвалі рознымі фігуркамі з цеста, у тым ліку і выявай зайца. Гэта павінна было паўплываць на нараджэнне ў маладых вялікай колькасці дзяцей.  А пры дзяленні караваю гэтую выяву ўручалі жаніху з жартаўлівым пажаданнем… У заходнім Палессі сон пра злоўленага зайца азначае для жанчыны цяжарнасць і нараджэнне сына. Беларусы Ваўкавыскага раёна даюць курам заячы памёт, каб яны лепш несліся.

Заяц-пярэварацень ды іншыя жахі

Зусім іншай прыроды дэманалагічная сімволіка зайца. Яна звязана са светам духаў і нячыстай сілы. Як лясны насельнік ён падуладны лесуну і з'яўляецца яго «сабакам». Паўсюдна ў славян распаўсюджаныя ўяўленні пра сувязі зайца з чортам, д'яблам, з нячыстым духам наогул. Асабліва распаўсюджаныя ўяўленні пра зайца-пярэваратня. Папулярныя страшныя аповяды пра чорта або лесуна ў заячым абліччы, які перабягае чалавеку дарогу, кідаецца яму пад ногі або пераследуе яго. Так, на Палессі расказваюць, як заяц водзіць паляўнічага па лесе, заваблівае яго ў гушчар і знікае ў віхуры.

Згодна з распаўсюджанымі беларускімі народнымі павер’ямі, душы памерлых могуць прымаць выгляд розных жывёл, у тым ліку і зайца. Бытуе такая прыкмета: заяц пад вакном праскача – да нябожчыка. Паводле народных павер’яў, калі выпраўляешся ў дарогу і раптам сустрэнеш зайца, то лепей адразу ж вярнуцца дахаты, бо поспеху не будзе. А каб усё абышлося і нічога не здарылася благога, трэба адразу хоць што, напрыклад, жменьку саломы ці хоць шпільку кінуць на зямлю. Таксама, калі заяц перабяжыць дарогу сватам, то гэта азначае няўдалае сватаўство, а калі вясельнаму поезду, то шлюб будзе нешчаслівы. Тады раілі вярнуцца дахаты і адкласці вяселле на іншы час.

Па народных вераваннях, заяц, які з’явіўся каля жытла, – прадвеснік пажару. Так, нашы продкі верылі: калі падчас пабудовы новай хаты, туды забег заяц, то яна абавязкова згарыць. У такім разе будоўлю спыняюць, а матэрыял пускаюць на дровы. Таксама казалі, што будзе пажар, калі заяц проста забяжыць у вёску. Тут маецца на ўвазе магічная сіла касога погляду. У народным уяўленні, погляд незвычайных “касых” вачэй зайца з’яўляецца прычынай пажару.

“Касы” сон выклікае

Нездарма зайца ў народзе завуць “касым”, уважаюць, што яго касавокасць можа ўплываць на чалавека. Таму, відаць, цяжарным жанчынам забаранялася есці зайчаціну, іначай можа нарадзіцца дзіцёнак з касымі вачыма. З зайцам таксама звязаны шэраг іншых забарон для цяжарнай жанчыны. Калі такая жанчына шкадуе забітага зайца, то дзіця будзе мець парослыя заячай поўсцю плямы. А зласліўцы могуць зрабіць так, што дзіця народзіцца з “заячай губой”.

Народная традыцыя звязвае зайца са сном. Прычыну ўплыву зайца на сон чалавека таксама бачаць у асаблівых вачах зайца, здольных выклікаць як бессань, так і дрымотнасць. Распаўсюджана ўяўленне, што заяц спіць з расплюшчанымі вачыма. “Спіць як заяц” – кажуць пра таго, у каго неспакойны, чуйны сон. Каб пазбегнуць дзіцячай бессані, імкнуліся не згадваць зайца і не зваць дзіця зайчыкам, калі ўкалыхвалі яго ці калі ён прачынаўся. Аднак зайцу нярэдка прыпісвалася і супрацьлеглая здольнасць – выклікаць сон. Так, існавала павер’е: каб вылечыць дзіцёнка ад бессані і начнога крыку, яго трэба было выкупаць у заячай капусце.

Што лячылі заячымі мазгамі

У народнай медыцыне зайцаў выкарыстоўвалі для лячэння розных захворванняў. Напрыклад, зайчаціна дапамагала пры анеміі, бо насамрэч змяшчае вялікую колькасць жалеза. Адвар з зайчаціны з цыбуляй ужывалі для лячэння прастудных захворванняў. Гэты адвар павышае імунітэт.

Зайчаціну выкарыстоўвалі пры лячэнні апёкаў і ран. Мяса змяшчае вялікую колькасць бялку, што дапамагае паскорыць працэс загойвання.

Старадаўнія лячэбнікі раілі лекі з заячых частак, асабліва з вантробаў. Шкуркай зайца, якога задрала сава, абкручвалі хворае горла дзіцяці. Адвар костак зайца выкарыстоўвалі пры праблемах з суставамі і косткамі. Таксама ад ламаты хворае месца мазалі мядзвежым салам і пакрывалі заячай шкуркай.

Попел ад заячай галавы, змешаны з мёдам ці мядзвежым салам, або воцатам, выкарыстоўвалі супраць выпадзення валасоў. Лёгкае, вымачанае ў салёнай вадзе цэлы месяц сакавік, давалі пры ўдушшы і пры падучай хваробе. Ад дрыжэння членаў лячэбнікі раілі падсмажаны або вымачаны ў віне заячы мозг.

У выпадку ліхаманкі заячае сэрца разразалі на чатыры часткі, высушвалі, таўклі ў парашок і адразу ж ужывалі. Высушаныя ныркі ў выглядзе парашка выкарыстоўвалі ад камянёў у нырках і ад нетрымання мачы. Папулярным быў парашок з заячай крывёй. Зайца доўга ганялі і калі той стамляўся, то калолі, збіралі кроў і высушвалі яе ў парашок. Ад падучай (радзімца) такі парашок штодня давалі дзіцёнку па дзве лыжкі з вадой ці з грудным малаком. Высушаную кроў выкарыстоўвалі пры паносах, у тым ліку пры крывавых. Заячай крывёю зводзілі з твару вяснушкі і розныя плямы.

Увогуле заячую кроў лічылі самым дзейсным сродкам павышэння патэнцыі. Заячым тлушчам змазвалі палавыя органы парадзіхам падчас цяжкіх родаў. Заячы памёт выкарыстоўвалі пры лячэнні венерычных захворванняў.

Заячае сала прымянялі ад нарываў, бяльма і зубнога болю – ім мазалі за вушамі. Жоўцю з цукрам лячылі вочы, а таксама пускалі ў вушы ад глухаты. Для лячэння хвароб вачэй выкарыстоўвалі заячую мачу.

І на стол!

У старадаўняй беларускай кухні папулярнай стравай быў заяц са смятанай. Зайца нашпігоўвалі кавалкамі сала, салілі, клалі на бляху, абкладалі кавалачкамі масла і запякалі. Як мяса да паловы запякалася, аблівалі смятанай і дапякалі. Потым разразалі на кавалкі, абкладалі лімонам і залівалі соўсам, у якім ён гатаваўся.

Чытаюць таксама:

Адметная роля свінні ў народнай медыцыне

Магія прыдарожных і аброчных крыжоў Беларусі

Падарожжа ў беларускія легенды. Чаму варта з’ездзіць у музейны комплекс «Дудуткі»?

У сучаснай навуцы тэрмін "кувада" абазначае асаблівыя рытуальныя дзеянні, якія выконваюцца мужчынам, калі яго партнёрка цяжарная або нараджае. Падчас кувады мужчыны радыкальна змяняюць свой лад жыцця і нават часам самі імітуюць цяжарнасць. Цяпер гэта з'ява сустракаецца рэдка, у асноўным у народаў, якія захавалі паганскія вераванні, але ў старыя часы рытуал быў распаўсюджаны паўсюдна, у тым ліку ў Беларусі.

Беларуская этнаграфія

“Ты папрацуй, а я за цябе паляжу!”

Этнаграфічная навука на працягу усяго свайго існавання праяўляла абвостранную цікавасць да гэтай экзатычнай з’явы. Навукоўцы кажуць, што гэты звычай існаваў яшчэ да нашай эры. Многія даследчыкі мяркуюць, што зараджэнне кувады адносіцца да пераходнага часу ад матрыярхату да патрыярхату, калі бацька стаў прад’яўляць свае правы на дзяцей. Звычай кувады перажыў Сярэднявечча і дайшоў да Новага часу, працягваў існаваць у многіх краінах свету да 20 стагоддзя. А ў некаторых першабытных народаў існуе і дагэтуль.

Кувада ў перакладзе з французскай couvade азначае выседжванне яек або птушанят. У выніку гэтага абраду мужчына клаўся ў ложак і імітаваў боль, які адчувала пры родах жанчына. Пасля нараджэння дзіцяці мужчына атрымліваў віншаванні ад сваякоў у гонар шчаслівага зыходу родаў. Існуе мноства розных формаў кувады — ад мяккай, практычна сімвалічнай, і да больш жорсткай з экстрэмальнымі формамі.

Звычай сімвалічнай кувады яшчэ зусім нядаўна існаваў у індзейцаў Каліфорніі і Паўднёвай Амерыкі, у Паўднёвай Індыі. Бытавала такая кувада і ў старажытнага насельніцтва Корсікі ды Іспаніі. У баскаў і на Корсіцы ў мінулым менавіта мужчына прымаў віншаванні ад суседзяў, лежачы ў ложку з немаўляткам. А яго жонка выконвала ўсю належную ёй хатнюю працу і толькі час ад часу падыходзіла пакарміць дзіця.

У Паўднёвай Індыі пасля родаў муж надзяваў на сябе жончыну вопратку і клаўся ў ложак у цёмным пакоі. Дзіця клалі побач з ім. Мужчыну давалі лекі, якія даюць парадзіхам для аднаўлення сіл. Тыя прадукты, якія забаранялася есці парадзісе, былі забароненыя і для яе мужа. Інакш духоўная сувязь, якая існуе паміж абодвума бацькамі і іх дзіцём, магла быць парушана.

Найбольш жорсткі абрад кувады існаваў у гвіянскіх індзейцаў. Тут жанчына выконвала свае звычайныя абавязкі яшчэ за некалькі гадзін да родаў, а потым, разам з іншымі жанчынамі свайго племені, сыходзіла нараджаць у лес. Адпачыўшы некалькі гадзін, яна вярталася дахаты і працягвала сваю працу. А муж ляжаў у яе гамаку і адмаўляўся ад усёй ежы, акрамя вадкай кашы. Яму нельга было ані паліць, ані мыцца. І яшчэ некалькі тыдняў пасля родаў жанчыны з яго племені даглядалі яго.

У бразільскіх індзейцаў бацька нованароджанага адразу пасля родаў клаўся ў ложак. Ён клапаціўся пра дзіця і не еў нічога, апроч бульёну. Калі яму дазвалялі падняцца з ложку, ён надрэзваў сабе скуру на руцэ і націраў рану перцам. Боль мужчына павінен быў трываць моўчкі — "інакш ён не варты быць бацькам".

І пасварыцца нельга…

Яшчэ ў пачатку мінулага стагоддзя ў паўднёваславянскіх народаў муж клаўся побач з жонкай-парадзіхай і стагнаў, калі стагнала яна. А пасля нараджэння дзіцяці пэўны час заставаўся ў ложку.

Ва ўсходніх славян падобныя з'явы засведчаны яшчэ ў 19 стагоддзі. Прычым абрад тут здзяйсняўся з мэтай не толькі “дапамагчы” парадзісе, але і абараніць немаўля ад злых сіл. Звычайна жанчыны нараджалі ў лазні, каб не прыводзіць нячыстую сілу ў дом. У першым пакойчыку пры лазні развешвалі лялькі, зробленыя з анучак, — кувадкі, каб ў іх усяляліся злыдухі. Тут жа часта знаходзіўся і муж жанчыны.

Звычай перадачы родавых мук на мужа пачынаўся яшчэ ў вясельным абрадзе. Калі муж прызнаваў аўтарытэт жонкі, то дазваляў ёй тры разы перакаціцца праз сябе. Гэтым ён абавязваўся прымаць на сябе пакуты будучых родаў — спачуваць стогнамі пакутам жонкі.

У многіх народаў Усходняй Еўропы для мужоў цяжарных жанчын і жанчын, якія кармілі немаўля, існаваў шэраг забарон у працы, побыце і нават у харчаванні. У святочныя дні забаранялася плесці што-небудзь, секчы дровы — каб не “адрубіць” дзіцёнку нейкія часткі цела. Нельга было рабіць труну і капаць магілу — інакш дзеці памруць. Муж не меў права сварыцца, бо народзіцца непаўнавартаснае дзіця.

У вочы паглядзі і аб дрэвы пабіся

Паводле  этнаграфічных апісанняў, на землях Беларусі ў розных рэгіёнах абрад кувада адбываўся па-рознаму. Так, у некаторых месцах перад родамі муж доўга глядзеў жонцы ў вочы, а потым сыходзіў у пушчу і там крычаў, біўся аб дрэвы. Пазней ужо хоць так і не рабілі, але ў пушчу сыходзілі нават яшчэ і ў пачатку 20 стагоддзя. Бывала ў час родаў муж узлазіў на дах або стаяў на ганку. Каб паскорыць роды, ён расшпільваў на сабе адзенне. У Смаленскай губерні яшчэ ў 19 стагоддзі муж пры родах жонкі надзяваў сукенку ці спадніцу, завязваў галаву хусткай і стагнаў.

У некаторых вёсках будучага бацьку клалі на лаўку, да жывата прывязвалі гаршчок кашы і разбівалі яго палкамі. Кармілі перасоленай кашай, салёнымі сухарамі, хрэнам. Паілі агурэчным расолам, квасам ці віном настоеным на палыне. Месцамі павітухі да мужчынскага чэлеса прывязвалі вяроўку і ў час схватак ягонай жонкі тузалі за яе. Лічылася, што муж такім чынам дапамагае жонцы хутчэй разрадзіцца.

Пры цяжкіх родах павівальная бабка загадвала мужу расшпіліць каўнер адзення, штаны, развязаць пояс, зняць абутак, а ў некаторых вёсках прымушалі распрануцца да нагаты, легчы ў ложак і горка плакаць. На Заходнім Палессі муж клаўся на лаўку і вельмі гучна доўга стагнаў. А на Усходнім Палессі муж паіў парадзіху з роту ў рот або ёй давалі піць праз заручальны пярсцёнак.

Паводле старажытных павер’яў, парушэнне мужам такіх прадпісанняў магло выклікаць нараджэнне хворага ці пачварнага дзіцяці.

Пасля родаў бацька клаўся ў ложак і прымаў віншаванні. Жанчына пераапраналася ў адзенне мужа і вяла хатнюю гаспадарку. Так працягвалася да хрышчэння дзіцяці. Пасля чаго муж ледзь не тыдзень, ляжаў у пасцелі з лялькай, зробленай з анучак. А ўжо потым лялькі спальваліся ў час абраду ачышчэння. На ўсходзе беларускай этнічнай тэрыторыі ў час хрэсьбінаў бацьку немаўляткі цягалі за вушы.

Таксама на хрэсьбінах існаваў звычай “перасол”: хросная падавала бацьку лыжку кашы са жменяй солі, каб ён адведаў як “солана” прыйшлося ягонай жонцы. У такую лыжку кашы часам яшчэ дадавалі перац, гарчыцу, воцат, віно і піва. Муж павінен быў хутка праглынуць такую страву, сказаць які-небудзь жарт і пакласці на талерку грошы.

Абрад кувада працягваўся яшчэ і пасля хрышчэння дзіцяці. Бацьку нованароджанага адводзілі ў лазню, і там бабка ці хросная біла яго розгамі, каб перацярпеў тыя пакуты, якія жонка зведала пры родах. Але часцей за ўсё мужчыны толькі імітавалі боль, чым адчувалі рэальныя фізічныя пакуты.

Навошта гэта ўсё?

Чаго ж нашыя продкі хацелі дабіцца, калі здзяйснялі гэты дзіўны абрад? На гэты конт існуе дзве думкі. Па адной версіі, такім чынам бацька заяўляў правы на нованароджанае дзіця. Іншая версія тлумачыць незвычайныя дзеянні мужа жаданнем абараніць жонку і нованароджанага ад злыдухаў. Бацька, у адрозненне ад парадзіхі, чысты ў рытуальным сэнсе і мацнейшы, як бы займаў яе месца і ахоўваў дзіця і хату ад нашэсця злых сіл. Да таго ж, этнографы лічаць, што гэтыя абрады маюць глыбокі сэнс: перажытыя сумесна пакуты ўмацоўвалі сувязь бацькі з дзецьмі і рабілі сям'ю мацнейшай.

Так ці інакш, але кувада, якая існуе ўжо тысячы гадоў, часам невытлумачальным чынам праяўляецца ў сучасных сем'ях. Вядома, што пэўная частка мужчын адчуваюць дыскамфорт і нават боль, калі іх партнёрка нараджае. Нават адлегласць не ўплывае на гэтую з'яву — муж і жонка могуць знаходзіцца ў розных паўшар'ях, але ўсё адно адчуваюць такую містычную сувязь.

Чытайце таксама:

«Гендар-паці» на Палессі. Цяжарнасць і народныя прыкметы беларусаў

Як нараджэнне блізнят успрымалі продкі ў старажытныя часы?

Адносіны да цяжарных жанчын у старажытнай Беларусі. Традыцыі і абрады

У Беларусі вялізная колькасць касцёлаў. Нават у самых маленькіх вёсках, у якіх сёння амаль нікога не засталося, стаяць велічныя цагляныя каталіцкія саборы.

Ці можна аб'ехаць і ўбачыць усе касцёлы Беларусі? Складана сказаць, але некаторыя касцёлы, безумоўна, варта наведаць, каб пашырыць кругазор.

Сёння раскажам пра касцёл Святога Міхала Архангела ў Белагрудзе. Гэта Гродзенская вобласць.

Вёсачка з прыгожай назвай Белагруда зусім невялікая. У ёй пражывае паўсотні жыхароў і знаходзіцца галоўная славутасць — гэты касцёл.

Але гэта толькі зараз вёсачка такая мініяцюрная, а раней яна была з вялікай колькасцю людзей і вельмі старажытнай гісторыяй.

На гэтым месцы ў VI-VIII і XII-XIII стагоддзях знаходзіліся паселішчы банцараўскай культуры і сярэднявечнага перыяду. Першы касцёл быў заснаваны прадстаўніком знакамітага роду Завішаў — Янам. У дзяржаўным гістарычным архіве Літвы захаваўся сапраўдны акт аб заснаванні касцёла. Яго падпісаў ваявода і тры сведкі: Андрэй Сапега, Аляксандр Юндзіла і Ян Трыцяк. Знайшоў яго Аляксандр Ярашэвіч.

Касцёл Беззаганнага зачацця святой Дзевы Марыі быў драўляны і прастаяў некалькі дзесяцігоддзяў, перш чым быў знішчаны маскоўскімі войскамі. Казакі, якія ваявалі на баку Масквы (вайны 1654-1667 гадоў), спалілі на Беларусі мноства каталіцкіх храмаў. У 1703 годзе Уладзіслаў Шэмет адбудаваў новы драўляны касцёл, які і прастаяў на гэтым месцы да пачатку XX стагоддзя. У храме захоўваецца цудатворны абраз Маці Божай Міласэрнасці, якая з'яўляецца копіяй Маці Божай Вастрабрамскай. Святыня датуецца XVII стагоддзем.

З 18 стагоддзя пры касцёле пачалі хаваць памерлых з бліжэйшых паселішчаў, якія ўваходзілі ў склад беларудскай парафіны: Махавары, Раклеўцы, Кавалі, Дзітва, Цыбары, Кульбакі, Вольжава, Янаўляны, Дзейнава, Далёкія, Парэчаны, Вельскія, Люборы і іншых.

Будаўніцтва касцёла Святога Міхала Арханёла ў сучасным выглядзе вялося з 1900 па 1908 г., гэта значыць зусім нядаўна касцёлу споўнілася 100 гадоў. Ён уяўляе сабой вельмі ўдалы ўзор позняга неараманскага стылю. Дзякуючы свайму размяшчэнню на высокім беразе ракі Дзітва касцёл добра бачны на вялікай адлегласці.

У 1908 годзе касцёл асвятлілі пад імем Святога Міхала-Арханёла. Звонку храм уяўляе сабой базіліку з дзвюма двух'яруснымі вежамі. Унутры прама над уваходам размешчаны арганныя хоры, а сам касцёл упрыгожаны арнаментальным роспісам. На касцёле ёсць «ахоўная» таблічка, паводле якой на дадзены момант Белагрудскі касцёл Святога Міхала-Арханёла з'яўляецца помнікам архітэктуры рэспубліканскага значэння.

Цэнтральны фасад будынка ля галоўнага ўваходу вылучаецца арачнай брамай. Крылы трансепта, на франтальных фасадах, пазначаны вокнамі-ружамі ў зоне двухгранных шчытоў, якія, у сваю чаргу, увянчаны велічнымі крыжамі.

Унутранае ўбранне храма Святога Міхаіла Арханёла размяжоўваецца на нефы масіўнымі аркамі на чатырохгранных калонах, якія, у сваю чаргу, перакрываюцца крыжовымі скляпеннямі, упрыгожаны фрэскамі з дзіўнай прыгажосці арнаментальным роспісам.

У заканчэнні нефа размешчаны васьмікалонны двух'ярусны алтар неараманскага стылю. У самым цэнтры алтара прадстаўлены абраз Маці Божай Міласэрнай.

Падобныя яму, толькі меншага памеру, 1-ярусныя і чатырохкалонныя алтары размешчаны ў трансэпце. Невялікая агароджа алтара ўвянчана чатырма выявамі анёлаў.

У цэлым, будынак храма Міхаіла-Архангела больш паходзіць на сярэднявечны замак, які захоўвае мноства неразгаданых векавых таямніц.

Храм размешчаны на старажытных могілках, якія абнесены каменнай агароджай. Усе пахаванні ўтвараюць дугу вакол касцёла, што сустракаецца дастаткова рэдка.

Гэтыя могілкі захаваліся і зараз. На ім пахавана нямала асоб, імёны якіх назаўжды ўпісаны ў гісторыю Гродзеншчыны. Напрыклад, прадстаўнікі вядомага шляхецкага роду Кастравіцкіх. Самым старым пахаваннем, якое адразу ўдалося знайсці, датавалася 1874 годам.

На ўскрайку могілак захавалася драўляная капліца, якая старэйшая за сам касцёл. Дакладная дата пабудовы невядомая, але хутчэй за ўсё, гэта сярэдзіна 19 стагоддзя. На каплічцы захавана арыгінальная чарапіца, якой яна была першапачаткова накрыта.

Даехаць да вёскі Белагруда і ўбачыць касцёл Святога Міхаіла Арханёла проста. Гэта 15 км ад Ліды.

Неверагодныя касцёлы Беларусі. Куды паехаць, каб пазнаёміцца з духоўнай культурай беларусаў?