Архив постов: Ліпеня 2017

— Сыночак, хадзі сюды, — паклікала мама з кухні. Трохгадовы Паша з неахвотай адклаў канструктар і накіраваўся да бацкоў. Калі праходзіў праз гасцёўню, прыслухаўся да гукаў тэлевізара — і замёр. Хлопчык стаяў як укопаны, не звяртаючы ні на што ўвагі.

Што трэба, каб прыгатаваць качку? Качка?

А вось і не! 

Прынамсі, адной качкі недастаткова!

У вас мусіць быць адпаведны настрой...

Вось, прыкладам, прачынаецеся вы ў суботу раніцай і думаеце, што б такога зрабіць гэтым паскудным цудоўным беларускім летнім ранкам, калі за вокнамі дождж і плюс 17 градусаў...

Адказ відавочны – трэба прыгатаваць качку!

Выбраная ў адпаведнасці з рэкамендацыямі спецыялістаў, яна ўжо чакае ў лядоўні. І самы час выпусціць яе ў вольны палёт...

Інгрыдыенты:

Пакуль качка маральна рыхтуецца, правяраем, ці ёсць у нас патрэбныя складнікі.

• 3-4 зубкі часныку
• 2 чайныя лыжачкі мёду
• 2-4 сталовыя лыжкі соевага соусу
• соль

Усё!

Прыгатаванне:

Робім невялічкія надрэзы ў розных месцах качкі і ўкладаем туды кавалачкі часныку.

Мёд перамешваем з соевым соусам і соллю (паводле вашага смаку – я кладу чайную лыжачку).

Шчодра змазваем качку гэтай сумессю, накрываем пасудзіну фольгай і пакідаем у лядоўні прыкладна на 3 гадзіны.

Калі качка дастаткова засумавала замарынавалася, дастаем яе з лядоўні і на гадзіну (фольгу не здымаем!) ставім у духоўку пры тэмпературы 210°С . Пасля здымаем фольгу і дадаем яшчэ паўгадзінкі, каб качка канчаткова “загарэла” (ну, хоць хтосьці зможа пахваліцца роўным залацістым загарам у гэтай хаце!).

Пакуль качка смажыцца, можна пагартаць класікаў. Дарэчы, Уладзімір Караткевіч у нарысе “Зямля пад белымі крыламі” таксама згадваў пра качак і іх прыгатаванне: і запечаных у гліне, і з бруснічным варэннем… Знайшлі?.. Так, ажно слінкі цякуць!

О! Вось і нашая качачка гатовая да палёту на стол!

Выкладаем на талерку і ўпрыгожваем кавалкамі апельсінаў.

Смачна есці!

Штогод з 2008 года 28 ліпеня ў шматлікіх краінах ладзяць Сусветны дзень барацьбы з гепатытам (World Hepatitis Day). Дата прымеркаваная да Дня нараджэння амерыканскага ўрача Барух Самюэля Блумберга, які атрымаў Нобелеўскую прэмію за адкрыццё віруса гепатыту В.

Дэвіз дня: «Нічога не бачу, нічога не чую, нічога не скажу», а сімвал — "Тры мудрыя малпы». Рэч у тым, што сучаснае грамадства ігнаруе гэтую праблему. І менавіта дзень барацьбы з гепатытам закліканы звярнуць увагу на праблемы лячэння і прафілактыкі захворвання.

Ініцыятарам правядзення такога дня выступіў у 2008 годзе Міжнародны альянс па барацьбе з гепатытам. Сусветная арганізацыя аховы здароўя ў 2011 годзе ўнесла ў свой каляндар гэтую падзею. З таго часу дзень барацьбы з гепатытам ладзіцца ва ўсім свеце.

Даведка: гепатыт — захворванне печані, якое выклікае запаленне яе тканак. Небяспека ў тым, што такое пашкоджанне можа прывесці да цырозу ці раку печані.

Па дадзеных СААЗ, у свеце 2 мільярды чалавек (або кожны трэці жыхар планеты) пакутуюць ад гэтага грознага захворваннем.

У групе рызыкі людзі, якія грэбуюць правіламі гігіены (гепатыты А і Е), якім пералівалі кроў, наркаманы, людзі, якія маюць бязладныя палавыя сувязі (гепатыты В і С).

Прафілактыка простая — пазбаўцеся ад вышэй названых фактараў рызыкі альбо зрабіце прышчэпку. Менавіта да імунапрафілактыкі ў гэты дзень Сусветная арганізацыя аховы здароўя прыцягвае асаблівую ўвагу.

Пасля нараджэння дзіця трапляе ў зусім новае асяроддзе, адаптавацца да якога яму дапамагаюць розныя прыродныя механізмы. Напрыклад, тэрмарэгуляцыя кантралюе тэмпературу цела, прадухіляе пераахаладжэнне і пераграванне. А вось ухутванне малога прыводзіць да парушэння работы гэтых сістэм.

Трываласць арганізма і яго ўстойлівасць да ўздзеянняў знешніх фактараў дадаткова можна павысіць з дапамогай гартавання — паветрам, вадой, рассеяным сонечным святлом. Такія няхітрыя падыходы трэніруюць імунную сістэму дзіцяці і механізм тэрмарэгуляцыі.

Што такое загартоўванне насамрэч?

Гартаванне — не проста шпацыры з малышом пад дэвізам «Сонца, паветра і вада — нашы лепшыя сябры!». Гэта сістэматычнае дазіраванае ўздзеянне фактараў навакольнага асяроддзя: павышаная / паніжаная тэмпература паветра і вады, павышаная вільготнасць і хуткасць паветра, ультрафіялетавае апрамяненне, паніжаны атмасферны ціск. А вынік — здаровае, шчаслівае дзіця, якое бегае па лужынах, заразліва смяецца, а не душыцца кашлем.

Заснавана загартоўванне на трэніроўцы нервовай сістэмы: фактар гартавання ўздзейнічае на нервовыя канчаткі скуры і запускае каскад рэакцый. Памылка думаць, што гэта — перажытак савецкага мінулага. Безумоўна, савецкая школа педыятрыі ставіла на гэты напрамак у прафілактыцы, але не яна яго прыдумала. Яшчэ ў 8-9 стагоддзях знакаміты Абу Алі ібн-Сіна (Авіцэна) у кнізе «Канон урачэбнай навукі» рэкамендаваў купанне ў халоднай вадзе і трэніроўку для тых, хто плануе падарожжа ў пустыню ці ва ўмовы зімовай непагадзі. У папірусах Старажытнага Егіпта ёсць парады сістэматычна выкарыстоўваць ахаладжальныя водныя і паветраныя працэдуры для захавання здароўя і маладосці.

Як тут не ўзгадаць Спарту, дзе галоўным у выхаванні маладых людзей былі гартаванне і фізічная падрыхтоўка. Практычна круглы год спартанцы хадзілі басанож, у лёгкай вопратцы, з непакрытай галавой, спалі на сене без подсцілу і пакрывала.

Славяне таксама лічылі дабрадзейнасцю прывучэнне цела да холаду і любой непагадзі з малога ўзросту. У летапісе Нестара (а гэта 10 стагоддзе) апісана, што адразу пасля нараджэння немаўлят парылі ў лазні і купалі ў халоднай вадзе. Герадот і Тацыт у сваіх назіраннях адзначалі, што і скіфы купалі нованароджаных дзяцей у халоднай вадзе.

Гісторыкі сцвярджаюць, што Аляксандр Васільевіч Сувораў быў кволым хваравітым дзіцёнкам, але доўгія гады загартоўвання падарылі яму неўтаймоўную энергію да сталага ўзросту. І хто ведае, можа, гэта і дазволіла яму адважыцца на пераход праз Альпы....

Калі можна пачынаць загартоўваць дзіця?

• Пачынаць загартоўваць можна ў любым узросце — чым раней, тым мацнейшым будзе арганізм дзіцяці. Але папярэдне трэба абавязкова параіцца з педыятрам:
  па-першае, дзіця павінна быць здаровым;
  па-другое, урач парэкамендуе форму гартавання і падкажа, калі трэба прыйсці паўторна для ацэнкі эфектыўнасці гэтых мерапрыемстваў.
  Усе мерапрыемствы загартоўвання дзеляцца на:
  агульныя (рэжым дня, харчаванне, адзенне, жыллёвыя ўмовы, шпацыры);
  спецыяльныя (водныя працэдуры, паветраныя ванны, гартаванне святлом, гімнастыка, масаж).

Усе мерапрыемствы загартоўвання дзеляцца на:

• агульныя (рэжым дня, харчаванне, адзенне, жыллёвыя ўмовы, шпацыры);
• спецыяльныя (водныя працэдуры, паветраныя ванны, гартаванне святлом, гімнастыка, масаж).

Эфектыўнасць загартоўвання істотна ўзрастае, калі яго спалучаць з фізічнымі практыкаваннямі.

Крытэрыі правільнага загартоўвання:

• Моцны роўны сон,
• Добры апетыт,
• Паляпшэнне самаадчування,
• Павышэнне актыўнасці і працаздольнасці.

Калі дзіця дрэнна засынае, часта прачынаецца, раздражнёнае, млявае, апетыт зніжаны, тады гэта нагода параіцца з урачом. Магчыма, патрэбныя іншыя формы ці дазіроўкі загартоўвання.

Асноўныя правілы і прынцыпы загартоўвання

1.       Пачынаць гартаваць дзіця можна толькі ў тым выпадку, калі яно цалкам здаровае. Калі малыш захварэў, то загартоўванне перапыняецца і ўзнаўляецца толькі пасля выздараўлення. Але пры гэтым працягласць працэдуры кантраснага гартавання скарачаецца ў 2 разы пры захаванні ранейшай тэмпературы.
2.       Улічвайце, што арганізм прыстасоўваецца да таго, з чым ужо сутыкаўся. Калі былі паўторныя ўздзеянні холаду, павысілася ўстойлівасць да холаду, калі цяпла — толькі да цяпла.
3.       Каб выгадаваць сапраўднага супергероя, патрэбна шматфактарнасць — разнастайнасць сродкаў і форм загартоўвання.
4.       Правільна выбірайце зону ўздзеяння — тыя ўчасткі скуры, якія звычайна схаваныя адзеннем. Яшчэ лепш чаргаваць агульнае (на ўсё цела) і мясцовае (на асобныя ўчасткі) ўздзеянне.
5.       Паступова павялічвайце сілу раздражняльнага фактару — зніжэнне тэмпературы, працягласць занятку.
6.       Заняткі праводзяцца сістэматычна на працягу ўсяго года — эфект дасягаецца праз некалькі месяцаў, але губляецца пры спыненні заняткаў за пару тыдняў у школьнікаў і дзён за пяць у дашкольнікаў.
7.       Гартаванне павінна прыносіць дзіцяці пазітыўныя эмоцыі. Плёну ад аблівання халоднай вадой пад крык і слёзы будзе мала.
8.       Улічвайце тэмпературу ў памяшканні — пачынаць працэдуру можна, калі ручкі-ножкі-носік малыша цёплыя.
9.       Пачынаць гартавацца можна ў любую пару года, але лепш за ўсё падыходзяць лета і восень, калі можна хадзіць басанож, шмат шпацыраваць, плаваць у адкрытых вадаёмах.

Так што цяпер самы час!

Мы з дзяцінства памятаем прымаўку: «Сняданак з'ясі сам, а вячэру аддай ворагу».

Але ў жыцці робім наадварот. І нас не палохае глыбіня сэнсу — аддай ворагу. Ворагаў звычайна знішчаюць. А калі вячэра ў нас багатая, тады як жа мы да сябе ставімся? Задумаліся?

А цяпер крыху фізіялогіі

Група даследчыкаў з American Heart Association прадставілі на 43-й штогадовай канферэнцыі, прысвечанай прафілактыцы сардэчна-сасудзiстых захворванняў, даныя, што пацвердзілі: штодзённы сняданак дазваляе кантраляваць апетыт і зніжае рызыку пераядання на працягу дня. Такім чынам, збалансаваная першая дзённая трапеза дазваляе на 35% знізіць рызыку атлусцення, а таксама верагоднасць развіцця цукровага дыябету 2-га тыпу, хвароб сардэчна-сасудзістай сістэмы.

Якім прадуктам на працягу дня мы будзем аддаваць перавагу, аб'ём і колькасць прыёмаў ежы залежаць ад нашага сняданку. Важны не толькі сам факт наяўнасці ранішняй ежы, але і час да прыёму пасля абуджэння, яе якасны і колькасны склад.

Мы ведаем, што арганізм складаецца з сістэм, сістэмы з органаў, органы з тканак, тканкі з клетак. Арганізм складаецца з трыльёнаў клетак. Кожнай клетцы і арганізму ў цэлым патрэбна энергія і пластычны (будаўнічы) матэрыял. Гэтую ролю выконвае ежа.

Для добрага самаадчування неабходна, каб фізічнае і фізіялагічнае абуджэнне арганізма, у тым ліку стрававальнай сістэмы, супадалі. Таму снедаць рэкамендуецца на працягу гадзіны пасля абуджэння.

З'едзенае ўчора было страчана падчас бадзёрасці і сну. Энергію мы актыўна трацілі ўдзень і трохі ўвечары. А пажыўныя рэчывы, як пластычны матэрыял, арганізм выдаткаваў на аднаўленне падчас начнога сну. Раніцай нам неабходна папоўніць страты вільгаці, запасы энергіі і пажыўных рэчываў.

Частка людзей не снедаюць. Гэта прыводзіць да зніжэння запасаў энергіі ў выглядзе глюкозы і глікагену.

Праз 2-3 гадзіны падае ўзровень цукру, мы адчуваем заняпад сіл і хочацца выпіць кавы ці гарбаты, каб падняць працаздольнасць. Кава-паўза звычайна суправаджаецца печывам, цукеркай, бутэрбродам, г.зн. вугляводамі. Такі перакус запусціць рэакцыю падстраўнікавай залозы і выкід інсуліну. Частка вугляводаў дае нам энергію, а частка, стымулюемых інсулінам, ператвараецца ў тлушч. Ўзровень цукру зноў падае, зніжаецца працаздольнасць.

Зноў кава- ці чайная паўза, і зноў вугляводны перакус. І ўвечары пасля вячэры мы шукаем нешта салодзенькае. Знаёма?

Прапускаючы сняданак, мы спрабуем зэканоміць калорыі. Але гэта прыводзіць да вугляводных перакусаў і бескантрольнага апетыту ўвечары. Фізіялогію не падманеш. Часты вынік — прыбаўленне вагі і пагаршэнне самаадчування.

Ёсць некалькі прычын, чаму людзі не снедаюць:

• эканомія калорый дзеля зніжэння вагі;
• хочацца больш паспаць, таму не паспяваю;
• сняданак не важны, можна ахвяраваць;
• не хачу, бо з-за багатай вячэры раніцай няма апетыту.

Многія снедаюць, але аддаюць перавагу бутэрбродам, сухім сняданкам, кашам хуткага прыгатавання, садавіне, выпечцы з кавай ці гарбатай.

Калі мы з'елі вугляводную ежу, падстраўнікавая залоза вылучае інсулін і імкнецца ліквідаваць вугляводную атаку. Гэта прыводзіць да падзення ўзроўню глюкозы ў крыві і праз гадзіну-дзве мы адчуваем недахоп энергіі, рассейваецца ўвага, падае працаздольнасць і хочацца падзарадзіцца. Рука цягнецца да вугляводаў.

Хутка падняць ўзровень глюкозы могуць толькі яны. Зноў кава, садавіна, цукеркі і г.д. Запускаецца чарговая інсулінавая рэакцыя і харчовыя паводзіны паўтараюцца. А ўвечары з’ядаем больш, чым патрабуецца.

Сіла волі дапаможа на кароткі час, але фізіялогію не падманеш. Раней ці пазней мы зрываемся і за год незаўважна набіраем 5-7 кг. Ранішняя высокавугляводная ежа — гэта сучасная пастка.

Раніцай арганізму трэба аднавіць страту вільгаці і энергіі, дастатковую колькасць пажыўных рэчываў і захаваць спакойную рэакцыю падстраўнікавай залозы на ежу, каб не выклікаць рэзкіх скачкоў цукру.

Крытэрыі здаровага сняданку:

• шклянка вады пасля сну,
• 20-25% ад сутачнай каларыйнасці,
• збалансаваны склад па вітамінах і мікраэлементах,
• бялкі, павольныя вугляводы і клятчатка, што не выклікае рэзкіх ваганняў ўзроўню глюкозы ў крыві.

Усім хочацца быць здаровымі, актыўнымі, стройнымі. Прымаем за аксіёму, што наяўнасць і якасць сняданку ўплывае на самаадчуванне і на фігуру. Мы самі арганізуем сваё харчаванне. Таму выбар за намі!

Аладкі на сняданак. Топ-4 простых рэцэпта ад кулінарнага блогера

Што можа прывесці да цеплавога і сонечнага ўдараў? Чым дапамагчы дзіцяці ў спёку і як апрануць яго летам? У якім узросце можна ўжываць сонцаахоўныя сродкі?  

Аб гэтым журналісту Слушна распавялі нашы эксперты спецыяліст па аказанні экстраннай дапамогі дзецям, загадчык аддзела хірургіі РНПЦ дзіцячай хірургіі, дацэнт, кандыдат медыцынскіх навук Аляксандр Свірскі і намеснік акадэміка-сакратара аддзялення медыцынскіх навук НАН Рэспублікі Беларусь, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт Таццяна Гнядзько.

Прычыны цеплавога і сонечнага ўдараў

Усе чулі пра цеплавы ці сонечны ўдары, але не кожны рэальна ўяўляе, наколькі яны небяспечныя для дзяцей.

Так, сонечны ўдар — гэта хваравіты стан і расстройства работы галаўнога мозгу з-за працяглага і інтэнсіўнага ўздзеяння сонечнага святла на паверхню галавы.

Цеплавы ўдар — гэта хваравіты стан, які ўзнікае з-за працяглага ўздзеяння высокіх тэмператур.

Так як сістэма тэрмарэгуляцыі ў дзяцей развіта больш слаба, чым у дарослых, у малеч яшчэ няма здольнасці хутка рэагаваць на перапады тэмпературы. Менавіта таму дзеці хутчэй пераграваюцца ў спёку і замярзаюць на холадзе.

Бацькам важна памятаць, што цеплавы ўдар у дзіцяці можа быць і ва ўмовах, цалкам камфортных для дарослага чалавека. Каб гэтага не здарылася, нельга дапускаць наступныя памылкі.

Што можа прывесці да цеплавога ўдару ў дзіцяці:

1. Занадта цёплая вопратка. У гарачае надвор'е хопіць аднаго слою адзення з натуральных тканін.
2. Адсутнасць галаўнога ўбору. Ідэальна падыходзіць лёгкая панама з шырокімі палямі для дадатковага ценю.
3. Адзенне з сінтэтычных тканін. Такога кшталту матэрыялы вельмі дрэнна прапускаюць паветра і затрымліваюць выпарэнні са скуры, у выніку парушаецца работа натуральнай ахаладжальнай сістэмы арганізма дзіцяці і яно хутчэй пераграваецца.

Аляксандр Свірскі:

– Малодшым дзецям, асабліва дзіцяці да года, абавязкова прыкрывайце галаву хусткай або панамкай. Старанна выбірайце вопратку для шпацыраў: не варта ухутваць дзіця ў спёку, цела павінна дыхаць, але пры гэтым важна абараняць далікатную скуру ад прамога ўздзеяння сонечных прамянёў. Пазбягайце прагулак на вуліцы ў гарачы час ці аддавайце перавагу закрытым пляцоўкам.

4. Абязводжванне. Потавыдзяленне ў цёплы час адбываецца вельмі актыўна, і, калі своечасова не аднавіць страты вадкасці ў арганізме дзіцяці, гэта можа прывесці да праблем са здароўем. Асабліва важна сачыць, каб малыш часцей піў ваду, калі прагулка суправаджаецца актыўнымі гульнямі або фізічнымі нагрузкамі.

5. Душнае памяшканне. Калі своечасова не праветрываць пакой і не сачыць за ўзроўнем вільготнасці ў ім, шанцы дзіцяці атрымаць цеплавы
ўдар павышаюцца. Аптымальная тэмпература ў пакоі павінна быць: у першыя паўгода жыцця + 22°С, пасля 6 месяцаў — 19-20°С. Межы нармальнай вільготнасці для нованароджанага — у межах 50-70%, а для дзяцей 10-12 месяцаў — 40-65%.

6. Адкрытыя сонечныя прамяні. Калі дзіця доўгі час знаходзіцца на вуліцы пад пякучым сонцам, яно можа атрымаць не толькі цеплавы і сонечны ўдары, але і апёкі скуры.

Сімптомы цеплавога і сонечнага ўдараў

Вызначыць цеплавы ўдар у дзіцяці можна па наступных прыкметах:

• перасохлыя вусны, сухая і гарачая скура (занадта румяная і пачырванелая, а потым бледная),
• халодныя рукі і ногі,
• капрызнасць, крыклівасць, пераўзбуджэнне дзіцяці (як рэакцыя нервовай сістэмы на павышэнне тэмпературы цела),
• слабасць, санлівасць, апатычнасць (як адна са стадый абязводжвання арганізма, наступная стадыя — страта прытомнасці),
• галавакружэнне, галаўны боль, млосць, ірвота, пачашчэнне стулу,
• павышэнне тэмпературы цела дзіцяці да 38°С і вышэй (магчыма праз 2-3 гадзіны пасля знаходжання на вуліцы),
• адсутнасць мочаспускання на працягу 12 і больш гадзін, пры гэтым колер мачы цёмна-жоўты ці светла-карычневы (асабліва добра гэта заўважна ў немаўлятаў) — прыкмета вельмі моцнага абязводжвання,
• халодны пот,
• сутаргавыя перасмыкванні цягліц твару і канечнасцей.

Сонечны ўдар у дзіцяці выяўляецца звычайна праз 6-8 гадзін пасля знаходжання на сонцы, але некаторыя сімптомы могуць узнікнуць і раней.
Асноўныя прыкметы сонечнага ўдару:

• млявасць, недамаганне,
• капрызы і плач,
• адмаўленне ад ежы,
• пачырваненне твару,
• млосць, ірвота,
• галаўны боль, пацямненне ў вачах,
• учашчанае сэрцабіццё,
• аддышка,
• павышэнне тэмпературы цела да 39-40°С.

Калі ж дзіця працягвае заставацца на сонцы, то да пералічаных сімптомаў сонечнага ўдару могуць дадацца парушэнне сардэчнага рытму, галюцынацыі, трызненне, бледнасць і сінюшнасць скурнага покрыва, скура можа пакрыцца ліпкім потам.

Што рабіць бацькам пры цеплавым або сонечным ўдары ў дзіцяці?

Калі вы заўважылі ўзгаданыя сімптомы, то:

1. Схавайце дзіця ў цяньку (прахалоднае месца, што добра праветрываецца). Калі скразняку няма, можна абмахваць малыша веерам, газетай, кнігай і г.д.
2. Дайце папіць вады. Можна абцерці скуру прахалоднай вадой (вільготным ручніком ці сурвэткамі). Затым для прафілактыкі
   абязводжвання давайце піць кожныя 20-30 хвілін невялікімі порцыямі (вялікі аб’ём вадкасці можа выклікаць ірвоту). Калі дадаць у ваду крыху соды ці солі (палова чайнай лыжкі на 0,5 літраў вады), тады арганізм яе хутчэй засвоіць. Таксама можна разбавіць у вадзе парашок “Рэгідрон” (не выкарыстоўваць даўжэй за суткі, і не даваць больш як 50 мл на адзін кілаграм масы цела ў першыя 10 гадзін).
3. Сачыце за тэмпературай цела дзіцяці. Варта памятаць, што клінічныя прыкметы сонечнага ці цеплавога ўдараў могуць праявіцца праз некалькі гадзін, такім чынам, калі вы прабавілі цэлы дзень на вуліцы, назірайце за станам малыша дома. Калі цеплавы ўдар у дзіцяці суправаджаецца павышанай тэмпературай цела, не варта даваць яму гарачкапаніжальныя сродкі. У гэтым выпадку яны будуць неэфектыўныя. Калі вы выконваеце раней пералічаныя інструкцыі, а стан дзіцяці не паляпшаецца, звярніцеся да ўрача.

Калі выклікаць "хуткую"?

Часцей за ўсё дапамога спецыялістаў патрабуецца маленькім дзецям, якія лёгка пераграваюцца з-за недасканалай сістэмы тэрмарэгуляцыі. Калі ў дзіцяці тэмпература вышэй за 38°С, дрыжыкі і вадзяністыя пухіры, а стан пагаршаецца, тэлефануйце 103 неадкладна.

Акрамя таго, медыцынская дапамога можа спатрэбіцца дзіцяці, калі з'явіліся наступныя сімптомы:

• пасіненне вуснаў, бледнасць скурнага покрыва,
• часты пульс (вышэй за 140 удараў у хвіліну ў дзяцей да года; вышэй як 132 — у дзіцяці ад 1 да 12 месяцаў; вышэй, чым 124 — ад 1 да 2 гадоў,
• вышэй за 115 удараў — у дзяцей ад 2 да 4 гадоў; вышэй як 106 — ад 4 да 6 гадоў; вышэй, чым 98 — ад 6 да 8 гадоў),
• наяўнасць сутаргаў,
• аддышка, страта прытомнасці,
• адсутнасць мочаспускання на працягу 12 гадзін.

Пры цяжкім цеплавым або сонечным ударах пагаршэнне стану здароўя дзіцяці наступае рэзка і выяўляецца галюцынацыямі, трызненнем, каматозным станам і гіпервысокой тэмпературай (вышэй як 42°С). У гэтым выпадку без дапамогі лекараў не абысціся.

Як абараніць дзіця ад цеплавога і сонечнага ўдараў?

Падагульнім напісанае. Калі вы сабраліся на шпацыр з дзіцём спякотным днём, тады:

• запасціцеся пітной вадой і часцей прапануйце малышу піць. Лепш, калі гэта будзе звычайная вада, не салодкая і не надта цёплая. Для больш дарослых дзяцей можна ўзяць мінеральную ваду;
• не ўхутвайце дзіця, а вазьміце з сабой больш цёплыя рэчы на выпадак змены надвор'я;
• галаўны ўбор павінен быць з натуральнай тканіны, каб добра прапускаць паветра;
• старайцеся не планаваць доўгія паездкі з дзіцём на грамадскім транспарце або машыне ў гарачае надвор'е: рызыка цеплавога ўдару ў невялікай прасторы пры адсутнасці добрай вентыляцыі павышаецца;
• выбірайце для прагулак ранішні час да 11 гадзін або вячэрні пасля 17;
• старайцеся трымацца зялёнай зоны або цяньку на крытых пляцоўках.

Няма часу чытаць вялікія артыкулы? Слухайце іх па дарозе дзякуючы нашаму падкасту! Усе выпускі можна знайсці на YouTube-канале нашага партнера "Здаровыя людзі"

Што яшчэ карысна ведаць:

Сонцаахоўны крэм для дзяцей: правілы выкарыстання

Што павінна быць у хатняй аптэчцы. Спіс лекаў для дзяцей па версіі педыятра

Як з’есці кавун і не пашкадаваць пра гэта. Правілы выбару якаснай ягады

Смажанае на агні мяса — страва інтэрнацыянальная. Але ў кожнай культуры свае асаблівасці яго прыгатавання. Калі ў нашых шыротах традыцыйна выкарыстоўваюць мангал, то, напрыклад, у Амерыцы больш папулярныя барбекю і грыль. 

Як выбіраць жароўню

Барбекю

Як правіла, барбекю — гэта круглая жароўня з дзвюма рашоткамі і вечкам. На ніжнюю насыпают вугалі, на верхнюю кладуць мяса, тонка парэзанае ўпоперак валокнаў.

Нягледзячы на тое, што адлегласць да вугалёў менш, чым на мангале, яны даюць сярэдні жар і мяса рыхтуецца даўжэй. Папярэдне стэйкі для барбекю не марынуюць, аднак падчас гатавання мяса змазваюць рознымі соусамі.

Вельмі блізкая да барбекю канструкцыя грылю. Ён таксама мае дзве рашоткі, на адну з якіх кладуць мяса, на  іншую — вугаль. Але ў грылі ёсць вечка, што дазваляе тушыць, вэндзіць і запякаць мяса. Пры гэтым размеркаванне цяпла адбываецца як знізу, так і збоку, і зверху. Такім чынам, грыль — своеасаблівая вяндлярня, у якой рашотку можна замяніць ражном для гатавання тушкі.

Дарэчы, пра вяндлярні. Аматары прадуктаў «з дымком» дакладна ацэняць гэтую прыладу для хатняга вэнджання, што дазволіць разнастаіць стол.

На што звяртаць увагу і як правільна выбіраць жароўню

Прыстасаванняў для гатавання мяса на адкрытым агні досыць шмат. У першую чаргу трэба вызначыцца, навошта вам патрэбна жароўня, дзе, як часта будзеце яе выкарыстоўваць.

Барбекю і грыль

Так гістарычна склалася, што на іх радзіме, у Амерыцы, далёка не ва ўсіх штатах дазваляецца выкарыстанне адкрытага агню, шляхам падпальвання драўніннага вугалю.

Таму часцяком барбекю і грылі адаптаваныя для працы на газе, і вырабляюць іх з нержавеючай сталі (недаўгавечнай, пры выкарыстанні драўніннага вугалю як паліва).

У выпадку з грылем з'яўляецца яшчэ адна праблема.

Вечка, з аднаго боку, забяспечвае раўнамернае цяпло, але, з другога боку, вентыляцыйная адтуліна не дае вільгаці выпарвацца ў неабходнай колькасці. Менавіта таму стравы ў выніку атрымліваюцца ці то варанымі, ці то смажанымі.

Да плюсаў грылю і барбекю можна аднесці: 

• наяўнасць як стацыянарных, так і мабільных версій;
• добры знешні выгляд і прадуманасць канструкцыі;
• вялікі выбар памераў, вытворцаў;
• малая вага, ня трэба рыхтаваць падмурак для ўстаноўкі;
• вялікі выбар дадатковых аксэсуараў.

Але ёсць у гэтых жароўняў і несумненныя мінусы:

• малы тэрмін эксплуатацыі — з-за кантакту з вугалем і агнём вырабы хутка дэфармуюцца, прагараюць;
• не вырабляюць варыянты з дахам, актуальныя для нашага надвор'я;
• у працэсе эксплуатацыі знешні выгляд псуецца — нержавейка жаўцее, на ёй з'яўляюцца разводы.

Вяндлярня

Канструкцыя вяндлярні досыць простая. Па сутнасці, гэта металічная ёмістасць з вечкам, на дно якой кладуць пілавінне або трэскі ліставых дрэў.  Над імі ўсталёўваюць рашотку альбо шампуры з мясам, рыбай, каўбасамі. Каб распалены тлушч не капаў на пілавінне, пад прадуктамі ўсталёўваюць спецыяльны паддон.

Такім чынам, працэс вэнджання адбываецца ў герметычна закрытай вяндлярні пад уздзеяннем дыму і высокай тэмпературы (пры гарачым вэнджанні яна дасягае 90-120°С). Прыгатаваныя такім чынам прадукты маюць дзіўны смак і непаўторны водар.

Плюсы вяндлярні

1. Разнастайнасць дапушчальных крыніц цяпла. У залежнасці ад паліва, якое выкарыстоўваюць, вяндлярні бываюць:

• электрычнымі — дым выпрацоўваюць спецыяльныя награвальныя элементы. Перавагу варта аддаць мадэлям з магчымасцю рэгулявання тэмпературы;
• газавымі — працуюць за кошт цяпла, ад камянёў вулканічнага паходжання пры награванні іх газавай гарэлкай;
• вугальнымі — палівам з'яўляецца сухая драўніна.

2. Вугальныя з усіх вышэйпералічаных відаў найлепшыя. Ввяндлярні могуць быць стацыянарнымі і пераноснымі. Гэта дае магчымасць браць іх на прыроду (і на месцы вэндзіць толькі што злоўленую рыбу), так і выкарыстоўваць на лецішчы.

3. У залежнасці ад мэтаў і аб'ёмаў прадуктаў, можна набыць прафесійную альбо бытавую вяндлярню.
4. Ёсць магчымасць выбіраць найбольш прымальны варыянт вэнджання:

• Гарачае вэнджанне — апрацоўка рыбы ці мяса гарачым дымам на працягу 40-120 хвілін. Мінус у тым, што захоўвацца прадукты пасля такой апрацоўкі могуць не больш за 2 сутак (і тое ў халадзільніку). Але плюс — ўвесь працэс не займае шмат часу.
• Халоднае вэнджанне адбываецца пры тэмпературы, не больш як 15-25°С для мяса і 40°С — для рыбы. Працэс працяглы і працаёмкі (можа расцягнуцца на некалькі сутак). Але прадукты, апрацаваныя такім чынам, захоўваюцца доўгі час.
• Напаўгарачае — выконваецца пры тэмпературы 50-60°С на працягу аднаго светлавога дня.

5. Шырокі выбар матэрыялаў для вырабу вяндлярні:

• нержавеючая сталь;
• гарачатрывалая сталь;
• чыгун.

6. Наяўнасць дадатковых прыстасаванняў для вяндлярні дазваляе выкарыстоўваць яе больш эфектыўна, у тым ліку ў хатніх умовах:

• Гідразасаўка — з яе дапамогай можна больш шчыльна зачыніць вечка, што зробіць корпус мацнейшым, працэс вэнджання — хутчэйшым. Дым не трапляе ў памяшканне, што гарантуе адсутнасць непрыемнага паху.
• Герметычнае вечка — выдатная альтэрнатыва гідразасаўцы. Функцыя тая ж, але вечка шчыльна прыціраецца да корпуса вяндлярні з дапамогай шрубаў і пракладкі. Прыгатаваныя ў вяндлярні з герметычным вечкам стравы ацэняць сапраўдныя гурманы.
• Тэрмастат дапамагае цяплу раўнамерна размяркоўвацца па ўсёй ёмістасці, таму не трэба ўвесь час кантраляваць працэс вэнджання.
• Аўтаматычная ачыстка ад забруджвання значна палегчыць жыццё гаспадыні (прысутнічае не ва ўсіх мадэлях).
• Дымаадвядзенне — абавязковая опцыя вяндлярні пры выкарыстанні ў хатніх умовах. Па сутнасці, гэта шланг, які выводзіць дым на вуліцу. Пры яго адсутнасці ўвесь дом у лічаныя хвіліны напоўніцца дымам. Выцяжка не справіцца — увесь дым па вентыляцыі пойдзе да суседзяў, што наўрад ці палепшыць вашыя адносіны.

Мінусы вяндлярняў

1. Вырабленыя з чыгуну яны досыць цяжкія, а з гарачатрывалай сталі маюць невялікі тэрмін эксплуатацыі. Таму перавагу варта аддаць нержавеючай сталі (тэрмін эксплуатацыі 10-12 гадоў).
2. Халоднае вэнджанне практычна заўсёды можа быць выканана толькі ў стацыянарных умовах. Гэта абумоўлена неабходнасцю вытрымліваць вялікую адлегласць паміж прадуктам і крыніцай цяпла.
3. Прадукты, якія выкарыстоўваюць для халоднага вэнджання, абавязкова папярэдне апрацоўвайце. Як мінімум — засольвайце.

Такім чынам, для хатняга вэнджання перавагу варта аддаць вугальнай вяндлярні гарачага вэнджання з нержавеючай сталі таўшчынёй 2-3 мм.

Які выбар зрабіць — вырашаць толькі вам. Але памятайце пра тое, што смажанымі і вэнджанымі прадуктамі лепш не злоўжываць, каб пазбегнуць непрыемных наступстваў для свайго здароўя.

Мангал — рэч далікатная!

У дзяцей скура больш тонкая і адчувальная, чым у дарослых. Яна хутчэй высыхае на сонцы і абгарае. Малышы дрэнна абароненыя ад уздзеяння ўльтрафіялету, бо ў іх яшчэ канчаткова не сфарміраваныя клеткі, што выпрацоўваюць пігмент меланін. Ён адказвае за загар.

Сонечныя пякучыя прамяні пачынаюць пашкоджваць далікатную скуру дзіцяці ўжо праз 5-7 хвілін — у тры разы хутчэй, чым у дарослых. Таму вельмі важна засцерагаць дзяцей ад сонца.

Пра тое, якія сродкі выкарыстоўваць і што рабіць, калі сонечныя апёкі ўсё ж атрыманыя, Слушна пагутарылі з кандыдатам медыцынскіх навук, дацэнтам Таццянай Гнядзько

Дзіцячыя сонечныя апёкі

Асаблівасць дзіцячых сонечных апёкаў — яны з’яўляюцца не адразу.

Малыш можа знаходзіцца на сонцы некалькі гадзін, перш чым дарослыя заўважаць пачырваненне скуры. Першыя сімптомы апёку ўзнікаюць праз 3-4 гадзіны пасля ўздзеяння ўльтрафіялету. На працягу прыкладна такога ж перыяду сімптомы прагрэсуюць.

Калі прыкметы сонечнага апёку выяўленыя падчас шпацыру, праз некалькі гадзін стан дзіцяці пагоршыцца. Ні ў якім разе нельга самастойна раскрываць пухіры!

У выпадку іх самаадвольнага раскрыцця варта акуратна зрэзаць змярцвелую скуру чыстымі нажніцамі.

Неабходна тэрмінова паказаць дзіця ўрачу, калі яно моцна непакоіцца, павышаецца тэмпература, ёсць санлівасць, ці апёк скуры досыць вялікі.

Сонцаахоўныя срокі для дзяцей

Спосаб прадухілення сонечных апёкаў шмат у чым залежыць ад узросту дзіцяці.

• 0-3 года

З медыцынскага пункту гледжання такім малечам знаходзіцца пад адкрытымі сонечнымі прамянямі супрацьпаказана (заўв.: паверсіі Амерыканскай акадэміі педыятрыі — мінімум да шасці месяцаў).

Выкарыстанне спецыяльнай касметыкі таксама забаронена. Агрэсіўны хімічны склад можа пашкодзіць далікатную скуру або выклікаць алергію.

Гуляць з дзецьмі пажадана да 11 гадзін і пасля 17-ай. Калі ж з'яўлення на вуліцы ў небяспечны час не пазбегнуць, старайцеся быць у цяньку, апранайце дзіця ў лёгкае закрытае адзенне і не забывайцеся на галаўны ўбор.

• 3-5 гадоў

Большасць вытворцаў маркіруюць сонцаахоўную касметыку для дзяцей значком "3+".

Дзіцячыя сонцаахоўныя сродкі маюць SPF — Sun Protecting Factor (з англійскай — «сонцаахоўны фактар») — ад 15 да 50, але значэнне вышэй за 50 небяспечна для малечы з-за высокай канцэнтрацыі актыўных рэчываў.

Крэм можа выклікаць алергію. Дзецям ні ў якім разе нельга доўга знаходзіцца на сонцы, таму сэнсу ў сродках з такой высокай ступенню аховы няма.

Крэму з SPF 15 будзе дастаткова для невялікага шпацыру ў сонечны дзень.

На пляжы можна выкарыстоўваць сродак з SPF 25-40.

Акрамя значэння сонцаахоўнага фактару пры выбары крэму для дзіцяці варта звяртаць увагу яшчэ на абрэвіятуры UVA + UVB. Гэта абазначае, што крэм ахоўвае скуру ад двух відаў ультрафіялетавых прамянёў: тыпу А (UVA) — даўгахвалевая частка ўльтрафіялетавага спектру (іх не затрымлівае ні адзенне, ні аконнае шкло. Яны  пранікаюць у глыбокія слаі скуры і правакуюць яе фотапашкоджанне) і тыпу В (UVB) — сярэднія хвалі ўльтрафіялетавага выпраменьвання.

• 5 гадоў і больш

Дзецям, якім больш за 5 гадоў, можна выкарыстоўваць звычайныя сонцаахоўныя сродкі.

Але ў крэме для ўсёй сям'і не павінна быць парабенаў, аддушак, спірту і рэзкага паху. Не варта забывацца на правілы выкарыстання крэму і яго тэрмін прыдатнасці.

Асноўныя парады карыстання сонцаахоўнымі сродкамі для дзяцей

1. Перш чым ужыць сродак, пераканайцеся, што ён не выклікае алергію ў дзіцяці. Выцісніце крыху крэму на запясце малечы,
   локцевы згіб, скуру пад каленкай або за вухам. Калі на працягу сутак не з'явілася пачырваненне, сып ці сверб, сродак можна выкарыстоўваць.
2. Нанасіць крэм на скуру дзіцяці варта за 15-20 хвілін да выхаду на вуліцу: сродку патрэбен час, каб пачаць дзейнічаць.
3. Пасля купання, ці калі малыш спацеў, ахоўны слой неабходна абнавіць — нанесці сродак зноў (папярэдне насуха выцерці скуру).
4. Аддавайце перавагу сродкам у выглядзе белага крэму. Гэта дапаможа ўбачыць участкі скуры без аховы. Акрамя таго, аэразолі і спрэі могуць шкодна паўплываць на неакрэплыя лёгкія дзіцяці (заўв.: па даных найбуйнейшай амерыканскай некамерцыйнай экалагічнай асацыяцыі EWG (Environmental Working Group) — экалагічнай працоўнай групы, якая даследуе шкоду таксічных хімічных рэчываў).

Памятайце, што летам сонечныя апёкі — не адзіная небяспека. Пра тое, як прадухіліць цеплавы ўдар у дзіцяці і што рабіць, калі бяда здарылася, Слушна раскажуць у наступным матэрыяле.

⚡️ Што яшчэ карысна ведаць:

Нацыянальны алімпійскі камітэт Беларусі прапануе прыдумаць талісман II Еўрапейскіх гульняў у Мінску.

Ён павінен адпавядаць алімпійскім каштоўнасцям і слогану Bright Year, Bright You ("Яркі год, яркі ты").

У заяўцы трэба апісаць ідэю талісмана, намаляваць яго і прыдумаць імя.

Працы прымаюць да 15 лістапада 2017 года.

Падрабязныя звесткі можна знайсці на сайтах Міністэрства інфармацыі, Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі і БЕЛТА.

Уладальнікі першых трох прызавых месцаў атрымаюць запрашальнікі на мерапрыемствы II Еўрапейскіх гульняў і камплекты парадна-спартыўнай экіпіроўкі нацыянальнай зборнай.

Відэа конкурснага роліка:
https://www.youtube.com/watch?v=LxL6cxX4tEU&feature=youtu.be

Пресс-центр НОК Беларуси: +375 17 309 25 06,+375 17 309 25 26, е-mail: press@noc.by, www.noc.by