Архив постов: Ліпеня 2026

Нацыянальнае агенцтва па турызме сумесна з зацікаўленымі рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіравання і іншымі арганізацыямі правядуць нацыянальны конкурс " Вобраз Беларусі. Позірк i адкрыцце " па стварэнні канцэпцыі турыстычнага вобразу Рэспублікі Беларусь.

Удзельнікам конкурсу трэба будзе распрацаваць запамінальны лагатып і слоган нашай краіны. Конкурс праводзіцца з мэтай стварэння візуальнага сімвала (лагатыпа) і слогана (тэкставай асацыяцыі) Рэспублікі Беларусь, заснаваных на тэрытарыяльнай, гістарычнай, культурнай ідэнтычнасці, характэрных адрозненнях і асаблівасцях нашай краіны, для фарміравання вобраза, які ў доўгатэрміновай перспектыве дасць магчымасць павысіць капіталізацыю нацыянальнага турыстычнага прадукту.

Лепшая канцэпцыя ляжа ў аснову стварэння турыстычнага вобраза Беларусі. Аўтараў лепшых работ чакаюць грашовыя ўзнагароды:

• Агульны прызавы фонд складае 22 тысячы рублёў.
• Пераможца атрымае 10 тыс., 2-е месца - 7 тыс., 3-е месца - 5 тыс.

Конкурс праводзіцца пры падтрымцы Беларусбанка, які з'яўляецца афіцыйным партнёрам праекта.

Прыняць удзел можа кожны жадаючы. Удзельнікамі могуць быць фізічныя і юрыдычныя асобы. Конкурсную працу можна накіраваць як індывідуальна, так і калектыўна.

Рэгістрацыя ўдзельнікаў і падрабязная інфармацыя на сайце Нацыянальнага конкурсу: https://belarustourism.by/vobraz-belarusi/

Заяўкі прымаюцца да 1 лістапада. Затым камісія адбярэ да 20 работ, якія прымуць удзел у грамадскім анлайн-галасаванні.

Дрэвы заўсёды былі неад'емнай часткай чалавечай цывілізацыі і забяспечвалі нас будаўнічым матэрыялам, цяплом, ежай і лекамі. Сярод мноства дрэў, надзеленых сакральным сэнсам у беларускай культуры, сасна займае асаблівае месца. Гэта вечназялёнае дрэва, якое захоўвае сваю сілу і прыгажосць круглы год, спрадвеку ўспрымалася як увасабленне даўгалецця і неўміручасці.

Сасна ў традыцыйнай беларускай культуры сакральна вылучанае дрэва. З аднаго боку – гэта крыніца, праваднік, гарант самога жыцця і касмічнага парадку, з другога – асацыюецца са смерцю і пакараннем. Звязана з жаночым пачаткам, сімвалізуе дзяўчыну або маладую жанчыну. Пісьмовыя крыніцы і краязнаўчая літаратура згадваюць шэраг паклонных соснаў, якія нават мелі імёны: Галяшова сасна, Куліна-сасна, Святая сасна, Княжая сасна, Французская сасна і інш.

Куліна-сасна паміж вв. Краснікі і Баяры Докшыцкі р-на.

З сакральнымі соснамі звязаны старажытныя павер’і і звычаі. Такая сасна звычайна вырастае на магіле бязвінна загубленага чалавека або побач з пахаваннем шанаванага мясцовага святога. Калі на такім дрэве з’яўляюцца ўначы агеньчыкі, то гэта сведчанне, што пад сасной закапаны скарб. Любы замах на такое дрэва вядзе да трагічных наступстваў: вінаваты або гіне, або доўга хварэе, або вар’яцее, або зусім знікае. Пры спробе стукнуць па дрэве сякерай, з камля замест смалы цячэ кроў.

Пра сосны каля замку у горадзе Ліда існуе наступнае паданне. Калісьці сюды прыйшлі дзевяць манахау-францысканцаў з мэтай прапаведвання хрысціянства. Аднак мясцовыя жыхары не жадалі прымаць новую рэлігію. Яны забілі місіянераў і кінулі іх у яму на схіле гары каля Лідскага замка. Потым на гэтым месцы выраслі дзве сасны. Аднойчы хтосьці адсек галінку, і з яе выступіла кроў. 3 тае пары ніхто не адважваўся ўзняць сякеру на тыя дрэвы.

У Нясвіжскім раёне распавядаюць пра сасну і дуб, якія растуць каля дарогі з Міра ў Нясвіж. Яны нібыта выраслі на тым месцы, дзе князь Радзівіл забіў сваю дачку і пастуха, якога яна пакахала. “Яны і цяпер растуць, навекі абняўшыся”, — сцвярджае паданне.

Другое паданне распавядае пра скрыпку, якая была зроблена з сасны, што вырасла на месцы пахавання людзей, якія памерлі падчас эпідэміі. У скрыпаля, які разбіў гэтую скрыпку, замест рук з’явіліся сухія галінкі.

Святыя лекавыя сосны і цудатворныя абразы

Даволі часта можна пачуць паданні, што на сасне аб’явіўся цудатворны абраз. Так, Святая сасна ў вёсцы Будча Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці згадваецца яшчэ ў архіўных дакументах за 1879 год. На гэтай сасне, што расла ва ўрочышчы Царквавішча або Ізбійскі Бор, паводле падання, у 18 стагоддзі з'явіўся абраз Божай Маці. Побач працякала крыніца. І ўсё месца з таго часу стала лічыцца святым. Пабудаваную тут царкву за савецкім часам разбурылі, крыніца знікла. Нядаўна тут пабудавалі новую царкву. На ўрачыстыя богаслужэнні, асабліва ў Дзень Успення Прасвятой Багародзіцы, на гэтым месцы заўсёды шматлюдна.

Павязванне стужак на засохлю сасну ў Ізбійскім бару.

Цудатворная сасна высахла, але засталася як захавальніца памяці. Паломнікі і сёння ўшаноўваюць яе, просяць здароўя, абвязваюць стужкамі, вышытымі ручнікамі, пакідаюць грошы. Многія спрабуюць нават кавалачак  дрэва сабе забраць, таму што лічаць, нібыта і кара валодае гаючай сілай. У кагосьці сям'я склалася ўдала. Тыя, хто не мог дзяцей мець, прасілі Божую Маці дапамагчы, і ўсё ў выніку ў іх атрымалася.

І ў наш час ходзяць на лячэнне да Святой сасны ў Хатынскім лесе непадалёк ад вёскі Ніўкі каля Лагойска. На сасне вісіць вялікі абраз. Побач некалі бруіла крыніца, якая сёння ўжо высахла. Вакол стаяць крыжы, на якія вешаюць ахвяраванні. Раней на галінкі сасны вешалі ручнікі, клалі кавалкі сала, каўбасы. Цяпер найбольш каля дрэва кладуць печыва, цукеркі і грошы. Сюды стараюцца прыходзіць раніцай на свята Юр’я, па каталіцкаму календару — 23 красавіка, а па праваслаўнаму– 6 мая.

Святая Сасна з іконай, в. Ніўкі, Лагойскі р-н.

Раней ушаноўвалі нават пень ад сасны, што расла на Святой або Мір-Гары каля вёскі Сорагі Слуцкага раёна. На гэтай сасне, паводле падання, аб’явіўся абраз, які да 1930-х гадоў захоўваўся ў царкве, што стаяла на вяршыні гары. Штогод на Пакроў каля храма на схілах гары ладзілі кірмаш, а на пень складалі масла, сыры, сала, палотны, грошы і інш.

У канцы 19 стагоддзя этнографы апісвалі Святую сасну каля вёскі Старыца Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Згодна з паданнем, аднаму селяніну, хвораму на вочы, прыснілася, што каб вылечыцца, ён павінен побач з сасной паставіць крыж. Чалавек так і зрабіў, пасля чаго зрок вярнуўся. З тых часоў сасне ў якасці ахвяраванняў сталі насіць лён, воўну, грошы і іншыя падарункі. Потым сасна струхнела, але яшэ і ў пачатку 21 стагоддзя людзі клалі грошы на пянёк, што стаяў каля дарогі.

Пра ўрочышча Кляштар у Шклове легенда расказвае, што калісьці на беразе Дняпра быў стары лес. Аднойчы дзеці закінулі ў дупло дрэва чаравік і не маглі дастаць. Тады яны паклікалі дарослых, і тыя на дне дупла знайшлі абраз, але не змаглі выцягнуць. Запрасілі святара, але і ён не дапамог. На гэтым месцы ўзвялі Уваскрасенскую царкву, і дрэва з абразом засталося ўсярэдзіне храма. Потым там пабудавалі яшчэ і манастыр, які разбурылі ў 1960-я гады.

Лекавае выкарыстанне

Сасновы бор — гэта прыродны інгалятар. Навукоўцы падлічылі, што на 1 куб. м паветра ў сасновым лесе прыпадае прыкладна 200 - 300 бактэрый, а гэта практычна стэрыльнасць. Фітанцыды сасны пагібельныя нават для сухотнай палачкі Коха. Акрамя таго, эфірныя масла, акісленыя кіслародам, вылучаюць азон, які валодае гаючымі ўласцівасцямі. Прагулка па хвойніку будзе карысная не толькі курцам (ачышчаюцца лёгкія), але і тым, хто праводзіць шмат часу ў закрытым памяшканні. Нашы продкі, ведаючы гэта, шчодра раскладвалі хваёвыя галінкі ў пакоі, дзе знаходзіўся хворы, каб паскорыць ягонае вылячэнне. Не выпадкова існуе традыцыя будаваць лёгачныя санаторыі ў сасновых лясах.

Сасна — адна з найстаражытных лекавых раслін. Яе хвою выкарыстоўвалі для кампрэсаў і прыпарак ужо 5000 гадоў таму. У Старажытным Егіпце смалу хвоі выкарыстоўвалі пры бальзамаванні цел памерлых. Даведзена, што гэтыя прэпараты да гэтага часу (праз 3000 гадоў) не страцілі сваіх бактэрыцыдных уласцівасцяў. У Грэцыі і Рыме сасну выкарыстоўвалі пры лячэнні прастудных захворванняў. А нашы продкі смалу сасновых дрэў жавалі для ўмацавання дзяснаў і зубоў.

У народнай медыцыне хвою сасны ўжываюць часцей за ўсё ў выглядзе адвараў, настоянак і гарбаты.

Вельмі шмат лячэбных якасцяў у сасновага пылку. Па сваіх гаючых уласцівасцях пылок хвоі не саступае жэньшэню. А па сваёй біялагічнай актыўнасці ён у 50 разоў пераўзыходзіць вітамін Е і амаль у 20 разоў вітамін С.

Сасна — гэта аптэка, з яе атрымліваюць вялікую колькасць розных прадуктаў: ​​сасновы алей, шкіпінар, каніфоль, дзёгаць, драўняны вугаль. З хвоі вырабляюць шмат прадуктаў, якія выкарыстоўваюць у медыцыне і ў побыце — хвойны экстракт для ваннаў, шампунь, мыла.

Шкіпінар ужываюць у мазях, бальзамах і іншых сумесях вонкава пры рэўматызме, падагры, неўралгіі, запаленчых захворваннях дыхальных органаў. Для лячэння скураных захворванняў у складзе розных мазяў ужываюць сасновы дзёгаць (мазь Вішнеўскага). У сучаснай фармакалогіі хвоя сасны лічыцца каштоўным вітамінным прэпаратам, з яе рыхтуюць настоі і канцэнтраты для прафілактыкі і лячэння гіпа-і авітамінозу, а таксама выкарыстоўваюць як дэзінфікуючы, адхарквальны і мачагонны сродак.

Супрцьпаказанні

Прэпараты з хвоі, пупышак і шышак сасны проціпаказаныя пры захворванні нырак, і цяжарнасці. Варта ўстрымацца ад лячэння гепатыту падчас яго вострай фазы. Залішні прыём сасновых прэпаратаў можа выклікаць запаленне слізістай страўнікава-кішачнага тракту, парэнхімы нырак, галаўны боль і агульнае недамаганне. Прэпараты, якія ўключаюць шкіпінар, супрацьпаказаны пры нефрыце і нефрозах.

З асцярожнасцю павінны падыходзіць да некаторых лекаў з сасны гіпатонікі. А тым, якія пакутуюць ад трамбозаў, трэба быць вельмі асцярожнымі з пылком і шышкамі.

Адмысловую ўвагу на шпацыры ў хваёвым лесе, нягледзячы на ​​іх відавочную карысць для арганізма, варта звярнуць хворым з ярка выяўленай сардэчнай недастатковасцю: фітанцыды хвоі, асабліва ўвесну абвастраюць стэнакардыю і, выклікаючы цяжкія прыступы, могуць прывесці да сумных наступстваў.

Дрэвы-лекары ў Беларусі. Куды паехаць, каб атрымаць «порцыю» здароўя?

Цукровы дыябет называюць "ціхім забойцам" не проста так. Дзве тысячы гадоў таму гэты дыягназ азначаў немінучую і пакутлівую смерць. У наш час вельмі пашыранай хваробай стаў цукровы дыябет (у народзе яго яшчэ называюць “цукровіца”). Ён займае трэцяе месца ў свеце пасля сардэчна-сасудзістых і анкалагічных захворванняў. Па розных крыніцах, у свеце налічваецца ад 120 да 180 млн. хворых на дыябет, што складае 2-3 % ад усяго насельніцтва планеты.

З егіпецкіх папірусаў

Хваробу дыягнаставалі яшчэ тысячы гадоў таму. Першая захаваная згадка выяўлена ў егіпецкіх папірусах.Апісанне хваробы складзена Імхатэпам — лекарам і святаром пры двары фараона Джосера, які жыў каля 5000 гадоў таму.Сама ж хвароба была вядома яшчэ раней.А першым лекарам, які ужыў тэрмін “дыябет”, быў грэчаскі навуковец Арэтэй з Кападокіі — каля 30–50 гадоў н. э. Тэрмін  паходзіць ад слова "дыябайна" — "праходзіць скрозь, працякаць". Арэтэй адзначаў, што пры дыябеце вадкасць, выпітая хворым, "праходзіць скрозь усё цела, не затрымліваючыся".

У Старажытнай Індыі хваробу звалі "хваробай салодкай мачы", бо мача хворых прываблівала мух і мурашак. Аюрведычныя лекары V–VI стагоддзяў да н.э. назвалі гэты стан мадумэха («мядовая мача»).

Сучасная назва — цукровы дыябет — з'явілася пазней. У 1776 годзе англійскі лекар Мэцью Добсан хімічна давёў, што саладжавы смак мачы хворых звязаны з наяўнасцю ў ёй цукру. Тады ж да тэрміна "дыябет" дадалі "mellitus", ад лацінскага "mel" — "мёд".

Ежа як лекі

У розныя часы дыябет прапаноўвалі лячыць зёлкамі, кровапусканнем ці нават опіумам. Абавязковай была дыета. Ідэя грунтавалася на тым, каб аднавіць страчаныя пры празмерным мочавыпусканні пажыўныя рэчывы, таму елі не менш, а зусім наадварот. Прыводзіла гэта ў выніку да яшчэ большай смяротнасці. Персідскі лекар 10 стагоддзі Авіцэна падрабязна апісаў дыябет у сваіх працах. Да звыклых рыс хваробы, такіх, як павышаны апетыт і празмернае мачавыпусканне, Авіцэна дадаў палавое бяссілле і апісаў узнікненне гангрэны. Ён прапаноўваў лячыць дыябет пры дапамозе лубіну, пажытніку і куркумы.

Незалежна ад спосабаў лячэння, дыябетык пасля першых праяў хваробы паміраў цягам некалькіх гадоў даволі пакутлівай смерцю. Захавалася мноства апісанняў сімптомаў, з якімі жылі хворыя на дыябет людзі.

Можна ўспомніць хаця б англійскага караля Генрыха VIII (1491–1547), у якога навукоўцы мяркуюць наяўнасць дыябету пры жыцці. У апошнія гады кіравання ў яго развілася гангрэна, ён важыў каля 160 кг і вельмі мала і павольна перасоўваўся. У іншых пацыентаў таго часу выяўляліся і хваробы вачэй (аж да слепаты), камяні ў нырках, а таксама пах ацэтону з рота.

Што да лячэння дыябету ў Беларусі ў даўнія часы, то найбольш раннія звесткі вядомыя з рукапісных “Медыцынскіх навін” 1600 года, якія былі знойдзены ў нясвіжскай бібліятэцы. У іх прыводзіцца рэцэпт «парашка ад дыябету». У канцы 19 стагоддзя сярод архіўных дакументаў Віцебскай губернскай управы з пералікам хвароб улічвалася ўжо і хвароба дыябет.

Лячэнне дыябету ў санаторыі…

Сёння на тэрыторыі Беларусі дыябет лечаць у шэрагу санаторыяў: “Парэчча” каля Гродна, ”Ружанскі” ў Пружанскім раёне, “Радон” у Дзятлаўскім раёне, ”Рассвет” у Любанскім раёне, “Лясных азёрах” каля Ушачаў. Апошні вядомы як курорт Баркоўшчына яшчэ з часоў сярэднявечча і быў заснаваны езуітамі пры Судзілавіцкім маёнтку (1514 г.). На тэрыторыі маёнтка бруілі чатыры крыніцы з лекавай вадой. У 1843 годзе медык і хімік Янт зрабіў аналіз крынічнай вады і высветліў, што ў двух крыніцах была жалезістая вада, а ў двух астатніх — серная.

Стары будынак лячэбніцы Баркоўшчына. 1928 год.

У сярэдзіне 19 стагоддзя доктар Неміроўскі заснаваў на гэтым месцы курорт, які лічыўся адным з лепшых еўрапейскіх курортаў. Тут лячылі ад агульнай немачы (дыябету), паралічу, радыкуліту, рэўматызму, залатухі. Лячыцца прыязджалі нават з Германіі Францыі і Швейцарыі. У 1860 годзе курорт наведала больш за 300 пацыентаў, паведамляецца, што ўсе яны паспяхова вылечыліся. Некаторых прыносілі сюды на насілках, а праз месяц-паўтара людзі ўжо маглі хадзіць.

У тыя часы на курорце былі пабудаваны два ванныя павільёны — драўляныя будынкі, падзеленыя калідорам. У кожным будынку было па чатыры пакоі, дзе месціліся па дзве ванны. З усіх чатырох крыніц вада паступала ў студню, дзе змешвалася, а потым па двум драўляным трубам ішла ў катлы для нагрэву, і напрыканцы паступала ў ванны. Хворыя бралі па дзве ванны ў дзень.

Пасля смерці доктара Неміроўскага ў канцы 19 стагоддзя курорт заняпаў. У 1919 годзе яго сталі аднаўляць, але ў час савецка-польскай вайны ён быў зноў разбураны. У 1928–1929 гадах лячэбніцу аднавілі, яна набыла статус здраўніцы і працавала да 1941 года. У тыя гады лічылі, што крынічныя воды Баркоўшчыны не саступаюць водам Кіславодска. Падчас 2-й сусветнай вайны ў здраўніцы размяшчаліся акупанты. Некаторыя будынкі былі спалены, а ў некаторых у мірны час месціўся дзіцячы дом. Пазней тут быў пабудаваны дом адпачынку “Лясныя азёры”, які ў 1999 годзе атрымаў статус пансіяната з лячэннем, а з 2006 — санаторыя.

… і крынічнай вадою

Нашыя продкі верылі, што дыябет лечаць і святыя крыніцы. Паміж вёскамі Косічы і Старыя Ганчары на Навагрудчыне непадалёк ад легендарнага возера Свіцязь знаходзяцца дзве крыніцы, іх называюць “Жывая вада” і “Мёртвая вада”. Крыніцы асвечаны ў снежні 2007 года ў гонар святога Серафіма Сароўскага.

Крыніцы “Жывая вада” і “Мёртвая вада” у Навагрудскім раёне.

Паводле аднаго з паданняў, манах-пустэльнік стукнуў па гары посахам, пасля чаго на гэтым месцы прабіліся крынічкі. Паводле іншага падання, беларус жыў у адным з тыбецкіх манастыроў, дзе даведаўся, што на зямлі існуе сем месцаў з “жывой” і “мёртвай” вадой, і адно з іх знаходзіцца ў Беларусі. Калі ён вярнуўся на радзіму, то знайшоў гэтае месца. Яшчэ адно паданне распавядае, што тут глыбока пад зямлёй ляжыць вялізны скарб з серабра і золата. Вада абмывае яго і на паверхню выходзіць ачышчанымі крыніцамі.

У “Жывой” крыніцы вада светлая, а ў “Мёртвай” — з бурым налётам. Лічыцца што вада добрая ў абедзвюх крыніцах і дапамагае ад многіх хвароб, а асабліва ад дыябету. «Мёртвая» вада (аналіт) мае кіслую кампаненту, якая дэзінфікуе і стэрылізуе, дапамагае загойваць раны і забівае шкодныя мікраарганізмы. «Жывая» вада (каталіт) мае шчолачную кампаненту, дзейнічае як біястымулятар, падвышае імунітэт і надае моцы. Многія набіраюць ваду з абедзвюх крыніц і змешваюць яе.

Беларусы даўней верылі, што ад дыябету дапамагае і Макавеева крыніца каля вёскі Сялец у Буда-Кашалёўскім раёне на Гомельшчыне. Яна і сёння лічыцца адным з цудаў раёна і знаходзіцца ў 6 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, па лініі Жлобін — Гомель. Вёска згадваецца ў дакументах 18 стагоддзя. Каля вёскі быў знойдзены скарб манет 17 стагоддзя (прускіх, польскіх, літоўскіх, рыжскіх). На гары, з-пад якой выцякае крынічка, раней стаяла царква, якая была знішчана ў 1930-я гады. Па легендзе, крыніца ўтварыўся на месцы храма, які пайшоў пад зямлю. Таксама тут нібыта аб’явіўся абраз Сарака Пакутнікаў, які цяпер захоўваецца ў храме Мікалая Цудатворца Буда-Кашалёва.

Крыніца каля вёскі Сялец Буда-Кашалёўскага раёна.

Крыніца паўнаводная, вада ў ёй чыстая, халодная і смачная. Каля крыніцы збудавана адкрытая купель, у якой кожны па жаданні і магчымасці можа акунуцца. Штогод 14 жніўня на свята Макавея сюды здзяйсняецца хрэсны ход. Вышэй за крыніцу стаіць драўляная капліца, а за ёй на вялікай плошчы раскінуўся своеасаблівы дэндрапарк. Аналіз вады паказаў, што ў ёй павышанае ўтрыманне фтору.

Ніхто не ведае дакладна, калі ў Сяльцы з'явілася крыніца. Вядома толькі, што побач з ёй заўсёды стаялі драўляныя крыжы, на якія вяскоўцы вешалі вышываныя ручнікі. На святы Пятра і Паўла, Макавея і іншыя тут асвячалі не толькі ваду, але і яблыкі, гародніну, зёлкі і кветкі. Ваду пілі, абмывалі ёю вочы і рукі, неслі дадому. Яе давалі хворым, асвячалі ёю жытло і падворкі.

Мясцовыя жыхары сведчаць, што вада ў гэтай крыніцы не замярзае нават у самыя лютыя маразы. А таму незалежна ад пары года сюды прыходзяць і прыязджаюць людзі: нехта набраць святой вады, нехта памаліцца, а нехта — пабыць сам-насам з прыродай.

Святы Панцеляймон выратоўвае. Якія крыніцы Беларусі дапамагаюць хворым і медработнікам